Եթե նույն իրավիճակում գտնվող մեկ այլ անձի համեմատ ինչ֊որ մեկի նկատմամբ դրսևորվում է անհավասար վերաբերմունք, նրա հաշմանդամության հիմքով, դա կարող է հանդիսանալ խտրականություն։
Ի՞նչ է հաշմանդամության հիմքով խտրականությունը
Հաշմանդամություն ունեցող անձինք այն մարդիկ են, ովքեր ունեն երկարաժամկետ ֆիզիկական, մտավոր, ինտելեկտուալ կամ զգայական խանգարումներ (օրինակ՝ բուժելի կամ անբուժելի հիվանդության հետևանքով), որոնք, այլ արգելքների հետ համակցված, կարող են խոչընդոտել նրանց լիարժեք և արդյունավետ մասնակցությանը հասարակական կյանքում՝ հավասար հիմունքներով մյուսների հետ։
Խտրականության արգելքը խախտվում է, երբ անձի նկատմամբ մերժվում են որոշ իրավունքներ կամ նրա նկատմամբ դրսևորվում է տարբեր վերաբերմունք (ավելի լավ կամ ավելի վատ)՝ հաշմանդամության պատճառով։ Խտրականությունը կարող է դրսևորվել նաև ոչ ուղիղ կամ ոչ տեսանելի ձևերով, ուստի կարևոր է տարբերակել խտրականության դրսևորումները։
Թեպետ հաշմանդամության հիմքով խտրականությունը կարող է հանդիպել կյանքի բազմաթիվ ոլորտներում, այն առավել հաճախ դրսևորվում է զբաղվածության, սոցիալական պաշտպանության և ապրանքներին ու ծառայություններին հասանելիության ոլորտներում։
Զբաղվածություն
Մարդու իրավունքները արգելում են խտրականությունը զբաղվածության բոլոր փուլերում՝ աշխատանքի ընդունում, աշխատանքից ազատում, աշխատավարձ, պաշտոնի բաշխում, առաջխաղացում, վերապատրաստում և այլ պայմաններ։
օրինակ Հաշմանդամության հիմքով խտրականություն կլինի այն դեպքում, երբ գործատուն մերժում է աշխատանքի ընդունել սայլակով տեղաշարժվող անձի՝ պատճառաբանելով, թե մյուս աշխատակիցները «չեն ցանկանում տեսնել» սայլակով մարդ։
Այնուամենայնիվ, որոշ դեպքերում հաշմանդամության հիմքով տարբեր վերաբերմունքը կարող է օբյեկտիվորեն և ողջամտորեն հիմնավորված լինել՝ լեգիտիմ նպատակով։
օրինակ Որոշ աշխատանքներ պահանջում են ֆիզիկական կարողություններ, օրինակ՝ շինհրապարակում աշխատանք, ինչը սայլակով տեղաշարժվող անձը չի կարողանա իրականացնել։
Կան իրավիճակներ, երբ գործատուն պարտավոր է ապահովել ողջամիտ հարմարեցումներ հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար։
Ապրանքներ և ծառայություններ
Հաշմանդամության հիմքով խտրականությունը արգելված է ինչպես պետական, այնպես էլ մասնավոր ապրանքների և ծառայությունների մատչելիության ոլորտում։ Բացի այդ, անհրաժեշտ է ապահովել ողջամիտ պայմաններ հանրային ծառայություններից օգտվելու համար։ Մասնավոր հատվածի համար նույնպես գործում են որոշակի պահանջներ, օրինակ՝ նոր շենքերի նախագծման ժամանակ հաշվի առնել անհատների մատչելիության պահանջները։
Կան իրավիճակներ, երբ որոշակի ծառայության մերժումը հնարավոր է համարվել օբյեկտիվ և ողջամիտ՝ հանրային անվտանգությունը կամ այլ լեգիտիմ շահեր պաշտպանելու համար։
օրինակ Եթե կույր անձին մերժում են մուտք գործել սրճարան՝ ելնելով այն ընկալումից, որ նա կարող է «ծանրաբեռնել» մյուս հաճախորդներին, դա խտրականություն է։ Սակայն հանրային անվտանգության նկատառումով կույր անձին վարորդի իրավունքի քննությանը չթողնելը ողջամիտ և օրինական սահմանափակում է։
Այս ուղեցույցում կարող եք ծանոթանալ կյանքի այն հիմնական ոլորտներին, որտեղ խտրական դրսևորումներն առավել հաճախ են հանդիպում։