Խտրականությունն արգելված է օրենքով բոլոր աշխատանքային իրավահարաբերություններում՝ անկախ այն հանգամանքից, թե դուք աշխատում եք պետական հիմնարկում, թե մասնավոր գործատուի մոտ։
Աշխատանքային հարաբերությունները ներառում են աշխատանքի հասանելիությունը (այդ թվում՝ աշխատանքային հայտարարությունները, ընդունելության գործընթացը), փորձաշրջանը, աշխատանքային պայմանները (բարձրացում, վերապատրաստում և այլն), վարձատրությունը և աշխատանքից ազատումը։ Այս բոլոր ոլորտներում խտրականությունն արգելված է։ Այս արգելքը տարածվում է ինչպես աշխատողների, այնպես էլ ինքնազբաղված անձների վրա։
Խտրականության արգելքը գործում է պետական և մասնավոր կառույցներում, կազմակերպություններում և անհատների կողմից։ Պետական ծառայությունը, մաքսային ծառայությունը, զինվորական ծառայությունը, ներքին գործերի նախարարության հատուկ ծառայությունները (օրինակ՝ ոստիկանություն, փրկարարական ծառայություն) և Քրեակատարողական ծառայությունը նույնպես ենթակա են խտրականության արգելքին։
Հայաստանի Հանրապետության Աշխատանքային օրենսգիրքը հստակ արգելում է որևէ ուղղակի կամ անուղղակի խտրականություն՝ սեռի կամ գենդերի, կրոնի կամ համոզմունքի, ռասայի, ազգային կամ էթնիկ պատկանելության, մաշկի գույնի, հաշմանդամության, տարիքային առանձնահատկության, սեռական կողմնորոշման, ընտանեկան կամ ամուսնական կարգավիճակի, լեզվի, քաղաքական կամ այլ համոզմունքի, սոցիալական կամ ազգային ծագման, գույքային վիճակի, տոհմական պատկանելության կամ այլ կարգավիճակի հիմքով, ինչպես նաև՝ հանցագործության կամ այլ իրավախախտման մասին հաղորդման հիմքով։
Հայաստանի Հանրապետության օրենքը Կանանց և տղամարդկանց հավասար իրավունքների և հավասար հնարավորությունների ապահովման մասին ապահովում է կանանց և տղամարդկանց հավասար հնարավորությունները՝ մուտք գործելու պետական ծառայություն և իրականացնելու մասնագիտական գործունեություն։ Արգելվում է պետական ծառայության մրցույթներ հայտարարել բացառապես մեկ սեռի համար, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ դա բխում է այլ անձանց իրավունքների և շահերի պաշտպանության անհրաժեշտությունից։
Այնուամենայնիվ, գործում են որոշ բացառություններ, օրինակ՝
իրական և որոշիչ մասնագիտական պահանջներ, որոնք թույլ են տալիս գործատուին ընտրել հատուկ որակավորում ունեցող աշխատակցի։
Աշխատանքի հասանելիություն և հայտարարություններ
Խտրականության արգելքը նշանակում է, որ գործատուն չի կարող հրապարակել աշխատանքային հայտարարություն, որը նախընտրություն է տալիս միայն մի սեռի, տարիքի, ազգային պատկանելության կամ այլ արգելված հատկանիշ ունեցող անձանց։
օրինակ Աշխատանքի հայտարարությունը, որը փնտրում է «երիտասարդ և գրավիչ կին մատուցողներ» կամ հորդորում է 50+ անձանց չդիմել, խտրական է։
Աշխատանքի հարցազրույց
Խտրականության արգելքը նաև արգելում է դիմորդների հանդեպ խտրական վերաբերմունքը ընդունելության ամբողջ գործընթացում՝ հայտերի զտումից մինչև հարցազրույցներ և թեստեր։
օրինակ Գործատուն, (բացառությամբ այն աշխատանքների, որոնք պահանջում են հատուկ բարեվարքության ստուգում՝ օրենքով նախատեսված դեպքերում), չի կարող հարցնել հղիության կամ մայրանալու պլանների, ընտանեկան կամ ամուսնական կարգավիճակի, կրոնական համոզմունքների, ազգամիջյան կամ էթնիկ պատկանելության, կուսակցական կամ արհմիութենական անդամակցության մասին:
Աշխատանքային պայմաններ, առաջխաղացում և վերապատրաստում
Օրենքը արգելում է աշխատանքային պայմանների խտրականությունը առաջխաղացման տրամադրման և վերապատրաստման հնարավորություն ապահովելու հարցում։
օրինակ Միայն որոշակի տարիքային խմբի աշխատակիցների առաջխաղացման հնարավորություն տալու վերաբերյալ հայտարարությունը խտրական է։
Հավասար վարձատրություն
Դուք իրավասու եք ստանալ հավասար վարձատրություն համարժեք աշխատանքի դիմաց։
Սա նշանակում է, որ նույն կամ հիմնականում նման աշխատանք կատարող գործընկերները պետք է ստանան նույն վարձատրությունը՝ անկախ սեռից կամ այլ հատկանիշից։
օրինակ Եթե հակառակ սեռի աշխատողը, որն անում է նույն աշխատանքը, ստանում է էապես բարձր աշխատավարձ, դա խախտում է հավասար վարձատրության սկզբունքը։
Աշխատանքից ազատում
Ձեզ չեն կարող ազատել աշխատանքից այնպիսի հատկանիշների հիմքով, ինչպիսիք են սեռը, տարիքը, ազգային պատկանելությունը, կրոնը կամ այլ արգելվող հիմքերին պատկանող հատկանիշները։
օրինակ Խտրականության արգելքը կխախտվի, եթե գործատուն որոշում է ազատել աշխատանքից առաջին հերթին որոշակի տարիքի աշխատողներին։
Աշխատանքից ազատումը թույլատրվում է միայն այն դեպքում, երբ այն հիմնված է բացառապես աշխատանքի որակի և կարգապահական պահանջների վրա։
Ի՞նչ մարդու իրավունքների խախտումներ կարող են լինել
Խտրականության արգելքը կխախտվի, եթե ձեզ աշխատանքի չեն ընդունում, առաջխաղացման չեն ներկայացնում կամ այլ կերպ ձեզ հետ վարվում են ավելի վատ, քան մյուս աշխատակիցների հետ, միայն այն պատճառով, որ դուք պատկանում եք անձանց որոշակի բնութագիր ունեցող խմբին (տարիք, սեռ, ազգություն և այլն)։
Այնուամենայնիվ, եթե նույնիսկ դուք պատկանում եք այդ խմբերից մեկին, բայց աշխատատեղից ազատվում եք այլ պատճառներով, օրինակ՝ ձեր աշխատանքային որակի կամ գործատուի ներքին կանոնների խախտման համար, խտրականության արգելքը չի խախտվի։
Ինչպես բողոքել
Եթե կարծում եք, որ ձեր գործատուն ձեր նկատմամբ խտրական վերաբերմունք է դրսևորել, կարող եք բողոք ներկայացնել Հայաստանի Հանրապետության Մարդու իրավունքների պաշտպանին կամ դատարան:
Եթե կարծում եք, որ քաղաքացիական ծառայության պաշտոնի մրցույթում կամ քաղաքացիական ծառայողի կարգավիճակում գտնվելու ընթացքում ենթարկվել եք խտրականության, կարող եք բողոք ներկայացնել վերադաս մարմնին, իսկ դրա հետո՝ վարչական դատարան։
Կարդալ ավելին, թե ինչպես բողոք ներկայացնել