Ընտանեկան և կենցաղային բռնությունից տուժած անձանց համար էական նշանակություն ունի իրավական աջակցությունը, քանի որ նման դեպքերը հաճախ ներառում են իրավական հարցեր՝ ոստիկանության կամ դատարանի կողմից տրվող պաշտպանության միջոցներ, քրեական վարույթներ, ինչպես նաև ամուսնալուծության և երեխայի խնամակալության շուրջ վեճերի դեպքում քաղաքացիական դատավարություններ։

Ընտանեկան բռնության դեպքում էական նշանակություն ունի տուժողներին իրավական օգնության տրամադրումը։ Որոշ ընթացակարգեր, օրինակ՝ բռնության դեմ ժամանակավոր պաշտպանության միջոց կիրառելու համար դիմում և այլն, բարդ չեն և հնարավոր է իրականացնել առանց իրավական գիտելիքների։ Սակայն, քանի որ նման իրավիճակներում կարող են լինել բռնարարի հակազդող գործողություններ, խորհուրդ է տրվում օգտվել իրավական օգնությունից։ Ընթացակարգերի բարդության պատճառով իրավական աջակցությունը հատկապես կարևոր է քաղաքացիական դատավարություններում և ամուսնալուծության ու երեխայի խնամակալության գործերում։

Ընտանեկան բռնության զոհն իրավունք ունի ստանալու պետական ֆինանսավորմամբ սոցիալական աջակցության ծառայություններ, որոնք ներառում են նաև իրավական օգնություն՝ աջակցելու համար բռնության հարաբերությունից անվտանգ դուրս գալուն։

Բացի այդ, ընտանեկան բռնությունից տուժած անձինք, ովքեր ունեն «անապահով ընտանիք» կարգավիճակը, կարող են դիմել Հանրային պաշտպանի գրասենյակ՝ անվճար իրավական օգնություն ստանալու համար։ Այս օգնությունը կարող է ներառել, օրինակ՝ բռնության դեմ ժամանակավոր պաշտպանության միջոց կիրառելու վերաբերյալ դիմումի պատրաստում և ներկայացում, ամուսնալուծության հայց, երեխայի խնամակալության և ապրուստի միջոցի պահանջ, ամուսնական գույքի բաժանում, եթե այս պահանջները կապված են բռնության դեմ ժամանակավոր պաշտպանության գործի հետ, ինչպես նաև աջակցություն քրեական վարույթներում։ Հանրային պաշտպանի գրասենյակը կարող է նշանակել փաստաբան կամ իրավաբանական խորհրդատվություն տրամադրող կազմակերպություն, որը կկազմի անհրաժեշտ իրավական փաստաթղթեր և կկատարվի տուժողի ներկայացուցչությունը դատարանում։

Հանրային պաշտպանի գրասենյակը կարող է մերժել իրավական օգնության տրամադրումը միայն Հայաստանի Հանրապետության «Փաստաբանության մասին» օրենքով կամ այլ համապատասխան օրենքներով նախատեսված օրինական հիմքերով։

Որ մարդու իրավունքների խախտումները կարող են լինել

Պետության կողմից ընտանեկան բռնությունից տուժած անձանց օգնություն և սոցիալակն աջակցություն տրամադրումը պետք է գնահատվի անհրաժեշտ օգնության չափանիշով։ Պետական կամ համայնքային մարմինների կողմից առանց օրինական հիմքի ֆինանսավորվող օգնության մերժումը կարող է հանգեցնել մարդու իրավունքների խախտման։

Կյանքի իրավունք, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի արգելք և անձնական ու ընտանեկան կյանքի իրավունք

Պետության կողմից ընտանեկան բռնությունից տուժած անձանց համապատասխան օգնության և սոցիալական աջակցական աջակցության չտրամադրումը որոշ դեպքերում կարող է հանգեցնել կյանքի իրավունքի, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի արգելքի, ինչպես նաև անձնական և ընտանեկան կյանքի իրավունքի խախտման։

Խտրականության արգելք

Ընտանեկան բռնությունը համարվում է կանանց նկատմամբ խտրականության դրսևորում, քանի որ այն հիմնականում ազդում է կանանց վրա։ Եթե պետությունը (այս դեպքում՝ համապատասխան մարմինները) կյանքի, ազատության կամ առողջության նկատմամբ անմիջական սպառնալիքի դեպքերում չի արձագանքում և չի ապահովում օգնություն ու սոցիալական աջակցություն ընտանեկան բռնությունից տուժածներին, ապա դա կարող է հանգեցնել խտրականության արգելքի խախտմանը՝ զուգակցված կյանքի իրավունքի և/կամ անմարդկային կամ նվաստացուցիչ վերաբերմունքի արգելքի և անձնական ու ընտանեկան կյանքի իրավունքի խախտման հետ։

Արդար դատաքննության իրավունք

Որոշ դեպքերում ընտանեկան բռնությունից տուժած անձինք իրավունք ունեն անվճար իրավաբանական օգնություն ստանալու քրեական կամ քաղաքացիական վարույթներում։ Եթե պետության կողմից այդ իրավաբանական օգնության ապահովումը չի իրականացվում կամ հանգեցնում է տուժողի համար անարդար դատավարության, դա կարող է հանգեցնել արդար դատաքննության իրավունքի խախտման։

Ռեսուրսներ

Վերջին թարմացում 13/11/2025